Sosyal fobi altı aylık prevelans çalışması ortalama olarak yüz şahısta %2-3 civarındadır. Epidemiyolojik çalışmalarda, kadınlar erkeklere göre bu bozukluğa daha çok yakalanmaktadırlar. Fakat klinik örneklerde bunun tersi de gözlemlenmektedir. Bunun nedenleri bilinmemektedir.
Sosyal fobi başlangıç yaşının pik yaptığı dönem 13-19 yaşları arasıdır. Buna rağmen 5-35 yaşları arasında da başlayabilmektedir.
Bazı çalışmalarda, davranışsal inhibisyon içerikli kalıplarda karakterize bazı çocuklarda mümkün gözlenen özellikler rapor edilmiştir. Bu özellikler PB’a sahip ailelerin çocuklarında belirgin olarak yaygın olabilmektedir ve çocuğun ileri yaşlara doğru gelişim çizgisinde ciddi çekingenlikler geliştirebildiği tesbit edilmiştir. En azından, sosyal fobili şahısların bazılarında çocukluk döneminde davranışsal inhibisyon gösterilmiş olabilir. Belki bu özellikle bağlantılı olarak, (biyolojik bir temeli de düşündürüyor) psikolojik bazı verilerin üzerine bu rahatsızlık bina edilmiş olabilir. sosyal fobi li şahsın ailesinde, bir grup olarak, daha az bakım, daha çok dışlama ve çocukları üzerinde diğer ailelere nazaran daha fazla korumacı bir tavır sergiledikleri tesbit edilebilir.
Bazı sosyal fobi araştırmalarında, boyun eğmek özelliğinden hakim olmaya doğru oluşan bir spektrumda tercih özelliğinin bulunduğu bildirilmiştir. Hayvanlar arasındada aynı özellikler görülmektedir. Mesela, baskın insanlar çenelerini havaya kaldırarak yürüme eğilimindedirler ve gözleri ile tesbit yaparlar. Çekingen insanlar ise çenelerini düşürme ve gözlerini kaçırarak yürüme eğilimindedirler.
Sosyal fobili şahısların birinci dereceden akrabaları, mental hastalığı olmayan şahısların birinci dereceden akrabalarından, sosyal fobi ye yakalanma riski yaklaşık üç kat daha fazladır.
- Tanımadık insanlarla karşılaştığı ya da başkalarının gözünün üzerinde olabileceği, bir ya da birden fazla toplumsal ya da bir eylemi gerçekleştirdiği durumdan belirgin ve sürekli bir korku duyma. Kişi, küçük duruma düşeceği ya da utanç duyacağı bir biçimde davranacağından korkar ( ya da anksiyete belirtileri gösterir). Not: Çocuklarda, tanıdık kişilerle yaşına uygun toplumsal ilişkilere girebilme becerisi olmalı ve anksiyete, sadece erişkinlerle olan etkileşimlerinde değil, yaşıtlarıyla karşılaştığı ortamlarda da ortaya çıkmalıdır.
- Korkulan toplumsal durumla karşılaşma hemen her zaman anksiyete doğurur, bu da duruma bağlı ya da durumsal olarak yatkınlık gösterilen bir panik atağı biçimini alabilir. Not: Çocuklarda anksiyete, ağlama, huysuzluk gösterme, donakalma ya da tanıdık olmayan insanların olduğu toplumsal durumlardan uzak durma olarak dışavurulabilir.
- Kişi, korkusunun aşırı ya da anlasız olduğunu bilir. Not: Çocuklarda bir özellik bulunmayabilir.
- Korkulan toplumsal ya da bir eylemin gerçekleştirildiği durumlardan kaçınılır ya da yoğun anksiyete ya da sıkıntıyla bunlara katlanılır.
- Kaçınma, anksiyöz beklenti ya da korkulan toplumsal ya da bir eylemin gerçekleştirildiği durumlarda sıkıntı duyma, kişinin olağan günlük işlerini, mesleki (ya da eğitimle ilgili) işlevselliğini, toplumsal etkinliklerini ya da ilişkilerini bozar ya da fobi olacağına ilişkin belirgin bir sıkıntı vardır.
- 18 yaşının altındaki kişilerde süresi en az 6 aydır.
- Korku ya da kaçınma bir maddenin (örn. kötüyekullanılabilen bir ilaç, tedavi için kullanılan bir ilaç) ya da genel bir tıbbi bir durumun doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir ve başka bir mental bozuklukla dapa iyi açıklanamaz (örn. Agorafobi ile ya da Olmadan Panik Bozukluğu, Ayrılma Anksiyetesi Bozukluğu, Vücut Dismorfik Bozukluğu, Yaygın bir Gelişimsel Bozukluk ya da Şizoid Kişilik Bozukluğu).
- Genel bir tıbbi durum ya da başak bir mental bozukluk varsa bile A tanı ölçütünde sözü edilen korku bununla ilişkisizdir, örn. korku, Kekemelek, Parkinson hastalığındaki titreme ya da Anoreksiya Nervoza ya da Bulimia Nervozadaki yemek yeme davranışı ile ilişkili değildir.
Sosyal fobi nin yaygın tipinde psikoterapi genellikle bilişsel davranışsal tedavi yöntemlerinin kombinasyonu olarak uygulanır. Bu yaklaşımlardan bilişsel açıklama, duyarsızlaştırma, seans esnasında prova yapmak ve ev ödevleri vermek teknikleri uygulanır.
Kaynakça : Anksiyete bozuklukları ve tedavisi |